Fragment Wstępu

Opracowanie charakterystyki więziennictwa na południowo-zachodnim obszarze Polski w okresie stalinizmu stało się możliwe dzięki kilkuletnim badaniom dość obszernych i stosunkowo dobrze zachowanych zespołów archiwalnych, znajdujących się w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, Centralnym Archiwum Wojskowym, Centralnym Zarządzie Służby Więziennej, Instytucie Pamięci Narodowej w Warszawie, Oddziale Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu, Okręgowym Inspektoracie Służby Więziennej we Wrocławiu i Archiwum Budowlanym we Wrocławiu. Rezultaty kwerend archiwalnych uzupełniono cennymi relacjami bezpośrednich uczestników zdarzeń sprzed lat – więźniów i funkcjonariuszy Straży Więziennej, a także nieliczną i mającą z reguły przyczynkarski charakter w odniesieniu do problematyki dolnośląskiej literaturą naukową i wspomnieniową.

(…)

Praca składa się z dwóch zasadniczych części. Pierwsza, opisowa, zawiera charakterystykę więziennictwa w Polsce w latach 1944-1956, analizuje proces organizowania więziennictwa na Dolnym Śląsku, prezentuje portret zbiorowy zatrudnionych w nim funkcjonariuszy oraz informuje o warunkach bytowych i stanie opieki medycznej.

W drugiej – mającej charakter encyklopedyczny – części przedstawiono najważniejsze dane zlokalizowanych w województwie więzień, obozów pracy i aresztów; ich umiejscowienie, zabudowy, pojemność, specyfikę, naczelników/komendantów, a także podjęte próby ucieczek z nich oraz liczby straconych i zmarłych w nich.

Celem niniejszej pracy jest prezentacja charakterystyki więziennictwa na Dolnym Śląsku w dramatycznym okresie jego funkcjonowania – pierwszym dziesięcioleciu po zakończeniu II wojny światowej i tym samym wypełnienie kolejnej „białej plamy” z najnowszych dziejów państwa i regionu.